Theo cuốn sách “Phương pháp giáo dục Montessori – Thời kỳ nhạy cảm của trẻ” của tiến sĩ Maria Montessori, thời kỳ nhạy cảm là giai đoạn quan trọng cho việc học tập của trẻ. Đây cũng là giai đoạn có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển về mặt tâm hồn và tính cách của những đứa trẻ. Vì vậy, ba mẹ và các thầy cô giáo cần nắm được đặc điểm tâm lý cũng như tôn trọng những hành động mà tự nhiên đã ban tặng cho trẻ, đồng thời đưa ra những định hướng cần thiết, giúp trẻ không bỏ lỡ cơ hội duy nhất này.

Vậy trong giai đoạn 0-6 tuổi, trẻ có những thời kỳ nhạy cảm nào? Giáo viên cần làm gì để hỗ trợ trẻ phát huy tối đa tiềm năng trong thời kỳ nhạy cảm?

Những giai đoạn nhạy cảm và đặc điểm tâm lý của trẻ 

Trong giai đoạn từ 0-3 tuổi, trẻ có nhu cầu bẩm sinh về tính trật tự. Một khi tiêu chuẩn được đặt ra, mong muốn bẩm sinh về tính trật tự của trẻ sẽ được kích hoạt. Ngoài ra, đôi khi ta thấy trẻ bực tức cáu giận, đó chính là kết quả của việc ý thức về trật tự bị gián đoạn.

Khi lên 1 tuổi, trẻ có hứng thú vô cùng tận đối với những đồ vật nhỏ, dẫn tới sự phát triển kỹ năng vận động tinh và cầm, nắm bằng ngón cái và ngón trỏ. Đây là điều kiện căn bản cho kỹ năng viết và các kỹ năng quan trọng khác.

Từ 2,5 tới 5 tuổi, trẻ bị thu hút bởi các hoạt động như tô theo hình dáng chữ cái trên giấy nhám với ngón tay và liên hệ âm chữ cái với hình dáng tương ứng. Niềm hứng thú tự phát này dẫn đến thời kỳ nhạy cảm cho đọc và viết (từ 4 tới 5 tuổi). 

Mặc dù trẻ đã nhạy cảm với vận động, kiểm soát cảm xúc và khái niệm Toán học từ khi mới sinh ra nhưng còn khá giới hạn. Đến 4 – 6 tuổi, sự nhạy cảm với các khái niệm liên quan đến Toán học của trẻ càng trở nên mạnh mẽ hơn. Vì vậy, đây là thời điểm thích hợp để xây dựng hứng thú với Toán học cho trẻ.

Ở thời điểm 3 tuổi, trẻ trải qua thời kỳ nhạy cảm cho việc học giai điệu, cao độ, nhịp điệu…. Việc cho trẻ tiếp xúc với Âm nhạc từ sớm sẽ kích thích não bộ, dẫn đến sự phát triển về học vấn, xã hội, nhận thức và tình cảm.

Tại Sakura Montessori, giáo viên đã hỗ trợ trẻ như thế nào để thỏa mãn thời kỳ nhạy cảm?

Chuẩn bị môi trường sẵn sàng, đáp ứng tối đa nhu cầu học tập và vui chơi của trẻ

Tại Sakura Montessori, môi trường lớp học luôn được chuẩn bị sẵn sàng từ không gian đến hệ thống giáo cụ, nhằm đảm bảo mang tới cho trẻ những trải nghiệm học tập thú vị và bổ ích nhất. 

Không gian lớp học luôn sạch sẽ, thoáng mát và nhiều ánh sáng tự nhiên. Cây xanh và tranh nghệ thuật được bày trí tinh tế, vừa tạo nên một tổng thể đẹp mắt, có tính thẩm mỹ cao, vừa giúp trẻ gần gũi, chan hoà với thiên nhiên. 

Các giáo cụ trực quan đa dạng, phong phú, được thiết kế phù hợp với các chất liệu tự nhiên như gỗ, tre, vải… phù hợp với năng lực, nhu cầu và sở thích của trẻ. Toàn bộ giáo cụ được sắp xếp khoa học, từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó và đặt trên các giá, kệ vừa tầm với trẻ. Việc sắp xếp như vậy không chỉ mời gọi trẻ trải nghiệm, khám phá mà còn mang lại sự an toàn cho các bạn học sinh. Đặc biệt,  các giáo cụ Montessori còn có cơ chế kiểm soát lỗi, vừa trao cho trẻ cơ hội thử – sai, vừa tránh việc can thiệp của giáo viên một cách vô cớ, làm ngắt quãng sự tập trung của trẻ. 

Xây dựng lộ trình phát triển theo nhịp độ cá nhân của trẻ

Từ việc thấu hiểu sự phát triển của trẻ qua từng thời kỳ nhạy cảm, kết hợp với sự quan sát tinh tế và ghi chép cẩn thận, các giáo viên tại Sakura Montessori sẽ xây dựng lộ trình học tập cá nhân, đảm bảo phù hợp với nhu cầu, sở thích và nhịp độ phát triển cá nhân của từng trẻ.

Dựa theo dữ liệu đã ghi chép lại, cùng với việc trao đổi với giáo viên phụ trách các góc học tập, giáo viên có thể điều chỉnh kế hoạch bài học cho từng bạn học sinh theo tuần hoặc tháng, nhằm hỗ trợ trẻ kịp thời, qua đó giúp các con thỏa mãn thời kỳ nhạy cảm và phát huy tối đa tiềm năng sẵn có của bản thân. 

Sử dụng hình thức giao tiếp hiệu quả với trẻ

Về mặt giao tiếp, giáo viên Montessori tại Sakura Montessori luôn lắng nghe tích cực bằng cách tập trung sự chú ý của mình vào trẻ, tiếp nhận, xử lý thông tin và phản hồi lại với những câu hỏi, nỗi băn khoăn hay những chia sẻ của trẻ. 

Bên cạnh đó, các cô cũng sử dụng “lời nói thể hiện cảm nhận của bản thân” để bày tỏ những suy nghĩ, cảm nhận của mình với trẻ khi trẻ mắc sai lầm, thay vì la mắng trẻ, như “Cô cảm thấy lo lắng khi con đẩy bạn ngã vì con sẽ khiến bạn mình bị đau…”. Điều này vừa có tác động tích cực, sớm xoa dịu trẻ, vừa giúp trẻ tự nhận ra sai lầm của bản thân và tự điều chỉnh hành vi của mình. 

Phối hợp chặt chẽ với phụ huynh để hỗ trợ tối đa thời kỳ nhạy cảm của trẻ

Sakura Montessori sử dụng đa dạng các hoạt động kết nối giữa Nhà trường và Phụ huynh nhằm thúc đẩy sự phát triển tối đa cho trẻ trong thời kỳ nhạy cảm. Nhà trường sẽ gửi ba mẹ báo cáo định kỳ về sự phát triển của học sinh qua phần mềm quản lý trường học. Ngoài ra, các Giáo viên cũng sẽ trao đổi trực tiếp với ba mẹ thông qua buổi họp Phụ huynh 1:1, họp định hướng Phụ huynh đầu năm học cũng như các sự kiện gắn kết: Cafe cùng Hiệu trưởng, giao lưu, hội thảo chia sẻ, diễn đàn “Nghề làm cha mẹ”… 

Thông qua đó, gia đình có thể đồng hành cùng Nhà trường trong việc phát hiện năng lực tiềm ẩn của các con và hỗ trợ con trong hành trình tìm kiếm, khám phá những điều mới lạ ở thế giới xung quanh. 

Với những thông tin trên, hy vọng ba mẹ đã hiểu rõ hơn về các thời kỳ nhạy cảm của trẻ và cách ứng xử, hỗ trợ của Giáo viên Montessori đối với trẻ trong giai đoạn 6 năm đầu đời này. 

Previous articleGiúp trẻ chuẩn bị tâm thế sẵn sàng trở lại trường học sau đại dịch
Next articleLearning by doing – Xu hướng giáo dục hiện đại của thế giới