Giai đoạn mầm non được đánh giá là thời điểm “vàng” cho trẻ phát triển nhận thức toàn diện và hình thành thói quen, tính cách. Với tầm quan trọng này, việc phát triển nhận thức với những chương trình giáo dục mầm non khoa học phù hợp là vô cùng cần thiết nhằm trang bị cách nhận thức cho trẻ mầm non đầy đủ và toàn diện. Nội dung bài viết dưới đây, chúng tôi sẽ đi sâu phân tích vấn đề này để các bậc phụ huynh theo dõi và đồng hành cùng sự phát triển của con trong giai đoạn đầu đời.

phát triển nhận thức cho trẻ

Vì sao trẻ cần phát triển nhận thức toàn diện?

Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng, não bộ con người phát triển mạnh mẽ các neuron thần kinh, khả năng học hỏi và kỹ năng giao tiếp nhanh nhất trong giai đoạn 3 năm đầu đời (0-3 tuổi). Do đó việc phát triển nhận thức đóng vai trò vô cùng quan trọng trong kích thích não bộ.

Trong giai đoạn từ 0-5 tuổi, có nhiều dấu hiệu về phát triển nhận thức để đánh giá một đứa trẻ bình thường. Thể hiện qua các hoạt động nhận thức, thể chất, giao tiếp xã hội, ngôi ngữ, khả năng cũng như kỹ năng đạt được của trẻ.

Tuy nhiên, với mỗi trẻ đều có có những dấu ấn cá nhân và khả năng tiềm ẩn trong nhận thức cần được khai phá. Nếu không biết cách khơi gợi sẽ tạo nên sự “lãng phí” trong khai phá khả năng tiềm tàng đó ở trẻ. Do đó những phương pháp giáo dục mới hiện nay đã khai thác triệt để giá trị nhận thức toàn diện, mang đến cho trẻ phát triển mọi mặt. Trẻ có điều kiện trong tập luyện và phối kết hợp nhịp nhàng hệ thống các giác quan qua các hoạt động thực hành, nhận biết và sử dụng thành thạo với vật dụng quen thuộc.

Các giai đoạn phát triển nhận thức cho trẻ

Nhà nghiên cứu Piaget đã chỉ rõ hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ thông thường trải qua 4 giai đoạn.

Giai đoạn từ 0-2 tuổi: Vận động cảm giác

Những vận động của trẻ lúc này xuất phát chủ yếu từ những kích thích cảm giác. Đơn cử trong giai đoạn này, những món đồ chơi màu sắc lạ mắt, hấp dẫn sẽ kích thích trẻ không ngừng phấn khích với những vận động chân tay theo từng giai đoạn để ‘thưởng thức” hoặc giành được đồ vật đó.

Giai đoạn 2-7 tuổi: Tiền thao tác

Dấu mốc rõ rệt nhất cho sự phát triển nhận thức giai đoạn này chính là hình thành và thể hiện ngôn ngữ ở trẻ.

Giai đoạn 7-11 tuổi: Thao tác cụ thể

Thời điểm trẻ bước vào các hoạt động thao tác và biện luận về thế giới qua ý hiểu của mình.

Giai đoạn từ 12 tuổi: “Tiến triển”

Thời điểm này trẻ phát triển nhận thức rõ rệt, hiểu những khái niệm trừu tượng, có khả năng tư duy logic và quyết định một số hành vi của cá nhân.

Trong đó hai giai đoạn đầu đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhận thức toàn diện của trẻ. Đây chính là giai đoạn của trẻ mầm non.

phát triển nhận thức cho trẻ mầm non

Tại các trường mầm non, trẻ được chia ra các giai đoạn phát triển nhận thức phù hợp:

  • Giai đoạn 0-6 tháng tuổi: Thời điểm trẻ phát triển năng lực tiếp thu qua giác quan. Thời kỳ mẫn cảm nhất với kích thích bên ngoài thông qua giác quan. Từ tính giác đến thị giác và bắt đầu làm quen với xúc giác.
  • Giai đoạn 6 tháng – 3 tuổi: Thời điểm phát triển năng lực sáng tạo (sự biểu hiện). Đây là giai đoạn trẻ từ học đến biết bò, biết đi, biết nói. Mỗi giai đoạn bước ngoặt này thể hiện tính tự phát, sự độc lập cũng như sáng tạo của mỗi trẻ khác nhau. Giai đoạn này trẻ cần môi trường tự do khám phá để đạt sự phát triển toàn diện cho các hoạt động vận động, hoạt động giác quan nhằm hình thành tư duy và trí tuệ cho giai đoạn sau.
  • Giai đoạn 3-6 tuổi: Thời điểm phát triển năng lực tư duy. Đây là giai đoạn phát triển trí tuệ vượt trội. Não bộ thay đổi tư duy logic, giác quan nhạy bén và vận động linh hoạt. Trẻ cần được tự khám phá, trải nghiệm để khai phá tốt nhất tiềm năng tiềm ẩn trong tiếp nhận tri thức.

Một số cách phát triển nhận thức cho trẻ:

Khả năng nhận thức của trẻ giai đoạn mầm non gồm mọi mặt về tự nhiên, xã hội, nghệ thuật, biểu tượng với toán, tư duy, sáng tạo. Cách thức phát triển nhận thức cho trẻ đóng vai trò vô cùng quan trọng nhằm trang bị nền tảng cho việc hình thành tri thức và nhân cách sau này. Dưới đây là một số phương pháp hiệu quả cho hoạt động nhận thức của trẻ.

Sử dụng giáo cụ trực quan sinh động

Phương pháp này mang đến sự phát triển nhận thức cho trẻ mầm non toàn diện cho trẻ với 5 giác quan: Thị giác, xúc giác, thính giác, khứu giác và vị giác. Những giáo cụ trực quan được đưa vào dạy trẻ như hình trụ có núm, tháp hồng, cầu thang nâu, tủ hình học…. mang đến khả năng quan sát và tăng nhận thức cho trẻ trong việc so sánh độ dài ngắn, to nhỏ, dày mỏng hay màu sắc, tính chất của đồ vật. Đồng thời qua đó hình thành tư duy toán học với các kỹ năng phân loại, sắp xếp trật tự hình khối cùng kích thước, màu sắc.

Thực hành cuộc sống

Những hành động trong đời sống hàng ngày để tự phục vụ bản thân mình tưởng chừng nhỏ nhặt nhưng lại vô cùng quan trọng trong việc hình thành tính tự lập ở trẻ. Sự bao bọc của ông bà, cha mẹ trong gia đình như truyền thống vô tình khiến trẻ mất đi sự tự lập. Vì vậy với cách phát triển nhận thức cho trẻ ở các trường mầm non, trẻ được học các bài học về thực hành cuộc sống. Theo đó, các con được tự phục vụ bản thân như tự mặc/cởi áo khoác, tự buộc dây giày, tự chuẩn bị đồ ăn theo sở thích… Rộng hơn nữa, các con được chăm sóc cây xanh trong khuôn viên lớp học, trường học, lau bụi trên bàn, giá kệ, lau bụi trên lá cây….

Làm quen ngôn ngữ và toán học

Trẻ được làm quen với mặt chữ, tô chữ và đặc biệt được khích lệ để thể hiện, bày tỏ cảm xúc bản thân bằng ngôn ngữ nói. Ngoài ra các hoạt động giao tiếp hàng ngày cũng trang bị cho trẻ vốn từ phong phú và hình thành thêm về ngôn ngữ. Đồng thời khi giao tiếp với bạn bè, cô giáo cũng đánh giá được khả năng nhận thức và kỹ năng xử lý tình huống của trẻ. Trẻ tự tin sẽ giao tiếp lưu loát, rành mạch; còn trẻ nhút nhát sẽ thường rụt rè, ngại ngùng. Qua đó giáo viên sẽ có những định hướng giúp đỡ, bổ sung, rèn luyện với mỗi trẻ khác nhau.

Với toán học, trẻ được làm quen dần với con số, biểu tượng để nhận biết. Dần dần trẻ sẽ phát triển tư duy với con số, phép tính đơn giản như cộng, trừ.

Khám phá thế giới với khoa học

Lĩnh vực khoa học mang đến cho trẻ những nhận thức tìm hiểu về thế giới thực vật, động vật, trái đất, vũ trụ… Trẻ được tiếp cận khoa học theo cách tự nhiên nhất với những trải nghiệm của bản thân. Trẻ được thực hành chuẩn bị đất, gieo hạt giống, quan sát cây mọc và theo dõi sự phát triển… Chính sự chủ động trải nghiệm thực hành thực tế cho trẻ những tư duy và óc sáng tạo trong việc phát hiện những điều mới lạ. Điều này giúp trẻ dễ ghi nhớ và nhớ lâu.

Tôn trọng sự khác biệt

Mỗi trẻ sẽ có nhận thức và những điểm yếu, điểm mạnh trên các phương diện khác nhau. Tôn trọng sự khác biệt cá nhân, giúp trẻ nhìn nhận ra những điểm mạnh của mình để phát huy hiệu quả. Đây là cách phát triển nhận thức không chỉ nên áp dụng trong nhà trường mà còn có thể áp dụng tại mọi gia đình. Đơn giản hãy để trẻ làm những điều mình thích trong khuôn khổ cho phép, điều hướng trẻ đến các hoạt động đó với sự khuyến khích nhằm tăng cường sức mạnh và rèn luyện sự tự tin.

Trên đây là những chia sẻ về cách phát triển nhận thức toàn diện cho trẻ tại các trường mầm non. Hy vọng sẽ hữu ích cho các bậc phụ huynh. Tại trường song ngữ quốc tế Sakura Montessori với phương pháp giáo dục Montessori chuẩn quốc tế hiện đại mang đến cho trẻ cơ hội khám phá những lĩnh vực phong phú, đa dạng, cho sự phát triển toàn diện của trẻ. Đây là ngôi trường được nhiều phụ huynh lựa chọn cho con em mình trong những năm đầu đời.

Previous articleChương trình Học bổng 100% học phí năm học 2020-2021
Next articleKhai phóng tiềm năng của con trong lớp học trộn độ tuổi